Băn khoăn tăng tuổi hưu

18/05/2018

Cuối năm 2016, không chỉ ở các cơ quan đoàn thể (có nghĩa là khối ăn lương Nhà nước), người lao động đang tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) đều biết Nhà nước có chủ trương tinh giản bộ máy, biên chế. Những người ngấp nghé tuổi 55 đối với nữ, trên 55 tuổi đối với nam đều băn khoăn với câu hỏi: Có nên về hưu sớm hay không?

Tại Vĩnh Phúc, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Đề án 01 về sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức các cơ quan đơn vị tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2016-2021. Hội đồng nhân dân tỉnh đã thông qua Nghị quyết về hỗ trợ công chức, viên chức, lao động hợp đồng thôi việc theo nguyện vọng. Từ ngày 6/11/2017, Nghị quyết số 31/2017/NQ-HĐND của HĐND tỉnh chính thức có hiệu lực.

Theo đó, ngoài được hưởng các chế độ thôi việc theo quy định của pháp luật hiện hành, công chức, viên chức và lao động hợp đồng thôi việc theo nguyện vọng còn được tỉnh hỗ trợ 1 lần với mức 500.000 đồng/tháng công tác, tương ứng 6 triệu đồng/năm công tác. Như vậy, người có thời gian lao động, công tác từ 20 - 25 năm khi thôi việc theo nguyện vọng có mức hỗ trợ 120 đến 150 triệu đồng. Thêm vào đó là, những đối tượng đủ điều kiện hỗ trợ theo Nghị quyết 31 nếu là công chức sẽ được hưởng thêm trợ cấp thôi việc theo Nghị định 46/2010/NĐ - CP, mỗi năm công tác được hưởng ½ tháng lương hiện hưởng và nhiều chính sách BHXH khác. Với đối tượng là viên chức, sẽ được hưởng đồng thời trợ cấp theo Nghị quyết 31 và Nghị định 29/2012/NĐ – CP.

 Mức tiền hỗ trợ công chức, viên chức và lao động hợp đồng thôi việc theo nguyện vọng tuy không nhiều nhưng được đánh giá tạo ra sự công bằng, bình đẳng giữa cán bộ, công chức, viên chức. Với nhiều người, nguồn tiền này tạo được  một số vốn để xây dựng kinh tế gia đình. Bởi vậy, rất nhiều lao động bày tỏ mong muốn được nghỉ việc theo nguyện vọng. Ở Thành phố Phúc Yên, ngay từ tuần đầu nhận thông tin đã có hơn 20 người lao động  đăng ký về hưu sớm. Trên toàn tỉnh, hàng trăm người làm đơn xin nghỉ chế độ trước tuổi. Chính sách hỗ trợ, động viên cán bộ, công chức, viên chức và lao động về hưu sớm đã phát huy tác dụng.

Tuy nhiên, bước sang năm 2018, Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2014 (bổ sung sửa đổi) có hiệu lực! Theo đó, kể từ ngày 1/1/2018 trở đi, cách tính tỷ lệ % hưởng lương hưu thay đổi so với nghỉ hưu trước năm 2018. “Nếu lao động về hưu trước 1/1/2018 thì phải tham gia BHXH  đủ 20 năm. Trong đó, 15 năm đầu sẽ được tính lương hưu bằng 45%, sau đó, cứ thêm một năm thì tính thêm 2% với nam và 3% với nữ. Mức tối đa bằng 75%”.

Luật BHXH cũng quy định, tăng dần tuổi nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động, theo kết quả giám định y khoa. Theo đó, nam đủ 52 tuổi, nữ đủ 47 tuổi (năm 2016 là 51 tuổi và 46 tuổi) và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên thì đủ điều kiện hưởng lương hưu. Sau đó, mỗi năm tăng thêm một tuổi cho đến năm 2020 trở đi, nam đủ 55 tuổi và nữ đủ 50 tuổi mới đủ điều kiện hưởng lương hưu, khi suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên...Theo Luật, người lao động muốn nghỉ hưu sớm, ngoài điều kiện quy định về độ tuổi, số năm đóng BHXH, còn phải qua giám định sức khỏe. Và, mỗi năm nghỉ hưu sớm người lao động sẽ bị trừ 2% lương hưu…Như vậy, về hưu sớm không phải là chuyện dễ!

Trong lúc người lao động đang cân nhắc việc  “đi- ở” thì, bước sang tháng 4 năm 2018, tin tức thời sự lại rộ lên rằng, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội tiếp tục đề nghị tăng tuổi về hưu! Nữ có thể tăng thêm 5 năm (tức là từ 55 tuổi tăng lên 60 tuổi), nam có thể  tăng thêm 2 năm (tức là từ 60 tuổi tăng lên 62 tuổi)... Những lao động đang mong được thực hiện cơ chế, chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết 31 lại hết sức tâm tư. Những lao động đang trong độ tuổi sung sức cũng băn khoăn với quy định 60-62 tuổi mới được về hưu!

Một bộ phận người lao động ở những vị trí gián tiếp,  vị trí lãnh đạo,công tác văn phòng (nói chung là không phải lao động chân tay, thủ công cơ bắp) tiếp nhận thông tin được tăng tuổi với niềm phấn khởi vì được thể hiện năng lực và nhất là lao động nữ được thực hiện bình đẳng giới.

Nhưng cũng nhiều người không mặn mà với chuyện tăng tuổi lao động. Có rất nhiều câu hỏi đặt ra! Theo Luật Người cao tuổi năm 2009, công dân Việt Nam đủ 60 tuổi trở lên được gọi là người cao tuổi. Thề nhưng, trong cuộc sống, không chỉ ở vùng nông thôn mà ở cả thành thị, phụ nữ vào tuổi 50, nam giới vào  tuổi 55 đã được coi là “người cao tuổi” – dự vào hang các phụ lão ở địa phương.

Một thực tế đáng bàn hơn, đó là, đa số người lao động khi bước vào tuổi 50 -55 (chứ chưa cần đến  60 tuổi) dù có nỗ lực đến mấy (ăn uống, tập luyện, chăm sóc sức khỏe) thì cũng không cưỡng lại được quy luật sinh học, chân bắt đầu chậm, mắt cũng bắt đầu mờ. Giáo viên (nhất là các cô giáo) đứng trên bục giảng đã rất mệt mỏi sau mỗi tiết dạy học. Không chỉ có các hộ lý, điều dưỡng viên mà cả các y, bác sỹ trong các bệnh viện ở tuổi 50 - 55 cũng bắt đầu thiếu hoạt bát. Cán bộ ở tuổi 50 trở lên cũng bắt đầu ngại đi cơ sở, sợ phải xa nhà. Những người lao động chân tay như công nhân ngành giao thông, ngành xây dựng…ở tuổi này bước đi cũng bắt đầu chậm chạp, sức vác chẳng còn được bao. Ngay cả người lao động trí óc bước vào tuổi 50 - 55 cũng xuất hiện triệu chứng “quên quên, nhớ nhớ - lúc nhớ lúc quên…Đó là chưa bàn tới chuyện khi tuổi đã cao, trách nhiệm gia đình, con cháu, anh em dòng họ sẽ nặng hơn nhiều!

Ai cũng biết, kinh tế đất nước phát triển đã giúp cho tuổi thọ trung bình của người Việt Nam tăng lên trên 74 tuổi - một thông tin đáng mừng! Nhưng thực tế lại phải bàn tới vấn đề hiện trạng thể lực của người Việt Nam có đáp ứng được tuổi làm việc đến 60 - 62 tuổi không?

Trong bối cảnh việc tăng tuổi hưu được xác định  là tất yếu, và Việt Nam không có nhiều lựa chọn khác - theo phân tích của các chuyên gia, nhiều lao động cũng bày tỏ ủng hộ việc tăng tuổi nghỉ hưu nhưng chỉ nên áp dụng với một số đối tượng và trên tinh thần tự nguyện. Công chức, viên chức, những chuyên gia có trình độ, kỹ năng, kinh nghiệm có nguyện vọng và điều kiện cống hiến đều có thể kéo dài tuổi làm việc. Chọn cách làm phù hợp sẽ tránh được sự lãng phí nguồn nhân lực cho xã hội, lãng phí công đào tạo, kiến thức tích lũy.

Rõ ràng, việc tăng tuổi hưu tác động đến rất nhiều người lao động trong xã hội. Nên chăng, dự thảo phương án tăng tuổi hưu cần được lấy ý kiến rộng rãi của đông đảo người lao động và nhân dân.

Vũ Quang Đồng

 

Các tin đã đưa ngày: