Lại bàn về trật tự đường phố

29/05/2018

Chuyện lập lại trật tự đường phố không có gì mới, nhưng không thể không nói vì chuyện này sẽ còn phải nói rất nhiều…Bởi xây dựng đô thị, làng quê văn minh, an toàn, trật tự  không ai không có lợi ích!

Mấy năm nay, các tỉnh, thành trên cả nước đều rầm rộ ra quân lập lại trật tự lòng đường, hè phố. Phong trào lên rồi phong trào xuống. Báo chí phản ánh đây đó có những biểu hiện “mất mỹ quan, trật tự đường phố” là ở đó phong trào lại lên. Còn không, lòng đường hè phố lại bị lấn chiếm trở lại…Đúng là lập lại trật tự đường phố không phải việc đơn giản!

Đã từ lâu, lòng đường, hè phố ở các đô thị đã bị lấn chiếm. Từ khi kinh tế thị trường phát triển, “nhà nhà bán hàng, người người kinh doanh” thì lòng đường, vỉa hè bị biến thành nơi quảng cáo, kinh doanh,  trở thành “chuyện thường ngày không cần bàn cãi”.

Ở Vĩnh Phúc, không phải đến bây giờ mà từ rất lâu rồi, chính quyền các đô thị (thành phố Vĩnh Yên và Phúc Yên) đã từng cấm bán hàng rong, chiếm dụng vỉa hè, nhưng việc cấm chỉ được một thời gian ngắn, vỉa hè lại bị chiếm dụng. Hàng rong ban đầu chỉ lác đác vài người bán rau, hoa quả, sau thời gian thành những tụ điểm “chợ cóc” buôn bán đủ thứ trên đời. Thậm chí, nhiều nhà hàng làm thêm vảy che chiếm toàn bộ vỉa hè trước cửa nhà để bày hàng mời gọi. Những quán nước và hàng ăn mọc lên như nấm lấn chiếm cả vỉa hè là nơi dành cho người đi bộ!

Ai cũng biết, kinh tế phát triển, tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, thị trường sôi động, có “cầu” ắt có “cung”. Vì thế, hè phố, mặt đường tất nhiên là nơi hết sức thuận tiện cho việc mưu sinh và ai cũng cố tìm cách bám mặt đường, hè phố để buôn bán. Có tiền ít mở quán nhỏ, có vốn nhiều mở cửa hàng, từ người bán hàng rong đến người bán vé xổ số, cho tới các quán giải khát; từ quầy xe bán hàng ăn vặt tới các "siêu thị mặt đất"...kể cả những người bán hàng vắt vai, đều bám mặt đường kiếm sống. 5 năm trở lại đây, nhiều “tụ điểm” lấn chiếm vỉa hè, biến vườn hoa thành nơi buôn bán, chợ cóc, “siêu thị mặt đất"…ngang nhiên hoạt động, thậm chí cả ngày lẫn tối. Vỉa hè, mặt đường bỗng dưng trở thành “sở hữu” không mất vốn.

Sự phức tạp còn phải kể tới hoạt động không có quy luật của các loại phương tiện giao thông, sự tùy tiện của những người tham gia giao thông (nhất là học sinh, sinh viên), sự liều lĩnh bất chấp nguy hiểm đến tính mạng của những tay “anh chị đường phố” và sự vô cảm của không ít người khi thấy những hiện tượng “ngang tai trái mắt” mà bỏ qua… Những hiện tượng này đều “bất chợt” diễn ra hàng ngày, ai cũng có thể mục kích.

Điều đáng nói là hằng ngày, các đội quản lý trật tự đô thị đi tuyên truyền, nhắc nhở giữ gìn trật tự vỉa hè, lòng đường thậm chí có những thời gian cao điểm, họ kiên quyết tịch thu biển quảng cáo, bàn ghế, vật dụng hành nghề…của người vi phạm. Nhưng chỉ như “muối bỏ bể”, cũng chỉ được một thời gian, mọi việc đâu lại y đấy!

Nói đi, phải nói lại, có phải người dân không biết gì về các văn bản của Nhà nước về lập lại trật tự vỉa hè, lòng đường không? Xin thưa, họ đều biết cả, nhưng vì mưu sinh (lý do bất khả kháng) nên họ chỉ có thể chấp hành nửa vời! Bằng chứng là mỗi khi nghe có xe quản lý trật tự đô thị đến, lập tức họ thông báo cho nhau ngay và nhanh chóng giúp nhau dọn bàn ghế, đồ nghề để né kiểm tra, xử phạt và tạm thu hàng hóa. Đó là chưa nói đến chuyện khách đến mua bán, ăn uống tự do đỗ xe (cả ô tô và xe máy) chật kín dưới lòng đường gây ảnh hưởng không ít cho trật tự giao thông; đôi khi có hiện tượng tiếp tay với người bán hàng cãi cự lại Đội quản lý trật tự đô thị...

Rõ ràng, đường là để cho các phương tiện lưu thông, hè là để cho người đi bộ, thế mà nay bị chiếm dụng không thương tiếc, hỏi rằng có đáng phải bàn không? Xin nói thẳng là, với tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường mang tính phổ biến ở các đô thị hiện nay thì lực lượng làm công tác giữ gìn trật tự đường phố có tích cực tuyên truyền, nhắc nhở và kiên quyết xử lý đến mấy cũng không lại được với những vi phạm này!  “khôi phục trật tự đường phố” hết sức nan giải, phức tạp.           

Dân số ngày càng tăng, nhu cầu ngày càng đa dạng và thị trường nhờ thế mà ngày càng phát triển. Xưa, các thôn quê, dường như mua sắm phải đợi đến phiên chợ. Ngày nay, chợ họp quanh năm (trừ 2 ngày đầu của Tết nguyên đán). Xưa, chuyện trao đổi mua bán dành cho thương gia nhưng ngày nay ngay trong từng gia đình cũng thông tin cập nhật giá cả thị trường, thậm chí còn “buôn bán” với nhau! Xưa , nói tới chuyện “đứng hè, đứng đường”, “đầu đường, xó chợ” là nhiều người liên tưởng tới hình ảnh không đẹp. Nay những vị trí đó trở thành “đắc địa”, nơi hái ra tiền! Xưa, “trăm người bán vạn người mua” nay, tình thế đã ngược lại vì “người khôn, của khó”. Vì lẽ đó, vỉa hè, mặt đường lại càng có giá, đã tạo lập được vị trí thân quen của bạn hàng thì không ai bỏ vị trí để đi chỗ khác làm lại từ đầu. Thực tế này đã và đang diễn ra ở 2 thành phố Vĩnh Yên và Phúc Yên. Hè phố và mặt đường 2 đô thị vốn đã nhỏ, hẹp nay lại càng nhỏ hẹp hơn. Do mỗi mét vuông vỉa hè, mặt đường ở đây có thể nuôi sống cả một gia đình nên đều được tận dụng một cách triệt để. Các loại hình quán xá bung ra dày đặc, hoạt động công khai cả ngày lẫn đêm và xu hướng chưa dừng phát triển! Các hàng quán lấn chiếm vỉa hè, lòng đường bị nhắc nhở đều chấp hành thu gọn hàng hóa, nhưng cũng chỉ được một thời gian.

Phải thừa nhận là, vì mưu sinh, người dân cả đô thị và nông thôn đều biết tận dụng vỉa hè, mặt đường để buôn bán. Ngày nay, các loại hàng hóa không còn khan hiếm, các loại dịch vụ ngày càng đa dạng, phong phú, đáp ứng đầy đủ nhu cầu của người tiêu dùng. Và cũng nhờ được “bung ra”, hầu hết các gia đình tham gia kinh doanh trên vỉa hè, mặt đường đổi đời.

Loại hình dịch vụ kinh doanh tự phát này tiện lợi là thế nhưng nó cũng đã và đang khiến trật tự, an toàn đường phố, thôn quê trở thành vấn đề xã hội nếu không gọi là nhức nhối. Các loại tệ nạn có đất để sống: Lớn là tệ lô đề cờ bạc, buôn bán ma túy, môi giới mại dâm; bé là tranh giành khách, đánh cãi chửi nhau chỉ vì những lý do “bất thình lình” (miền Nam gọi là “lãng xẹt”). Khó chịu nhất vẫn là ô nhiễm môi trường bởi vỉa hè, mặt đường vốn dĩ là nơi “cha chung không ai khóc”… Tình trạng chiếm dụng lòng đường, vỉa hè không chỉ ở Vĩnh Yên, Phúc Yên mà ở các huyện lỵ trong tỉnh diễn biến ngày càng phức tạp.

Dẫu biết rằng áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm là việc cực chẳng đã nhưng tuyệt đại đa số người dân mong muốn lập lại trật tự mỹ quan đô thị, nói đơn giản là trả lại đúng chức năng cho vỉa hè và mặt đường, nhưng làm thế nào? Câu trả lời xin dành cho các nhà chức trách!

Vũ Quang Đồng



 

 

Các tin đã đưa ngày: