Hãy để tiếng pháo tết là hoài niệm đẹp

31/01/2019

"Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ/ Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”, câu đối này dường như đã nằm lòng trong mỗi người dân Việt khi Tết đến xuân về. Đặc biệt, tiếng pháo đì đùng khi xa, lúc gần đêm giao thừa cùng hình ảnh xác pháo nhuộm hồng trước sân nhà sáng mùng một Tết chính là những nét đặc trưng khó phai mờ trong ký ức tuổi thơ của thế hệ 8X trở về trước.

Nhắc đến tiếng pháo ngày Tết xưa, anh Nguyễn Văn Sản, phường Liên Bảo, thành phố Vĩnh Yên kể: Ngày xưa kinh tế còn khó khăn nhưng từ thành thị đến nông thôn nhà ai cũng cố sắm cho được bánh pháo đốt đêm giao thừa, nhà nào có điều kiện hơn thì mua vài ba bánh đốt đến ngày tiễn ông bà ông vải. Từ chiều 30 Tết, lũ trẻ đã háo hức tắm nước mùi già, treo sẵn pháo lên trước hiên nhà, hồi hộp đếm thời gian chờ đến 12 giờ đêm để được nghe tiếng "đùng đùng đùng..." của pháo nổ. Đến bây giờ tôi vẫn nhớ như in hình ảnh cả gia đình đứng trước hiên nhà, nhìn bầu trời sáng rực trong tiếng pháo rộn rã đúng thời khắc giao thừa chuyển giao giữa năm cũ và năm mới.

Xác pháo ngập đường là hình ảnh không đẹp tại làng "mổ xe" Tề Lỗ
trong dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016

Thừa nhận mình may mắn khi đã được chứng kiến những cái Tết tràn ngập trong tiếng pháo, chị Nguyễn Thu Thanh, phường Khai Quang chia sẻ:“Mình là 8X đời cuối nhưng vẫn nhớ cứ mỗi khi Tết đến, bố sẽ mua về 2 bánh pháo to để đốt vào đêm giao thừa và ngày mùng 3 Tết. Ngoài ra, bố sẽ mua thêm 1, 2 bánh pháo tép nhỏ xíu để thưởng cho các anh đốt đì đẹt trong mấy ngày Tết. Dù là con gái không dám trực tiếp đốt nhưng đêm giao thừa mình cũng háo hức chờ sẵn sau khi tiếng pháo vừa dứt sẽ cùng các anh chạy ào ra sân, tranh nhau nhặt những viên pháo lép vừa văng ra ngoài. Cái cảm giác phấn khởi khi mấy ngày Tết dùng số pháo nhặt được để “hành” các anh làm đủ việc vẫn còn nguyên vẹn trong tôi."

Có lẽ, tiếng pháo báo hiệu xuân về đã đi vào tâm thức của biết bao thế hệ người Việt như một âm thanh tượng trưng cho sự vui mừng, hạnh phúc. Thế nhưng, ở một chiều hướng khác, pháo cũng là nguyên nhân đẩy nhiều gia đình vào bất hạnh, gây ảnh hưởng đến trật tự an ninh, ô nhiễm môi trường và tổn thất kinh tế cho đất nước. Trong dịp Tết Giáp Tuất 1994, cả nước đã có 728 vụ tai nạn do pháo gây ra, làm chết 71 người, bị thương 765 người và tiêu tốn hàng chục tỷ đồng. Trước những tổn thất về người và của do đốt pháo, Chính phủ ban hành Chỉ thị số 406 về việc cấm sản xuất, buôn bán và đốt pháo và có hiệu lực từ ngày 1/1/1995.

Sau nhiều năm thực hiện nghiêm Chỉ thị này, vài năm trở lại đây, pháo lại xuất hiện khắp cả nước, từ thành thị đến nông thôn, bất chấp nỗ lực tuyên truyền, ngăn chặn của các cấp chính quyền và lực lượng chức năng. Chẳng biết vui thêm được bao nhiêu nhưng nhiều vụ tai nạn do pháo đã xảy ra, để lại hậu quả đau lòng cho gia đình và xã hội. Theo số liệu thống kê, năm 2015, cả nước ghi nhận có 55 vụ tai nạn thương tâm do pháo gây ra; dịp Tết Đinh Dậu 2017, cả nước có hơn 140 người phải nhập viện vì tai nạn do pháo thì trong 6 ngày Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018, cả nước ghi nhận 197 trường hợp đến khám, cấp cứu do pháo nổ, tăng 28,4% so với năm 2017.

Những con số đau lòng kể trên cùng sự nghiêm khắc của pháp luật đối với hành vi sản xuất, vận chuyển, buôn bán, tàng trữ, đốt pháo dường như vẫn bị một bộ phận người dân, nhất là lứa tuổi thanh thiếu niên “phớt lờ”. Rất nhiều người bằng cách này hay cách khác vẫn cố tìm cách buôn bán, mua pháo về để đốt trong dịp Tết. Chỉ qua hơn một tháng triển khai đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm (từ ngày 16/12/2018-17/1/2019), Công an tỉnh đã phối hợp với các lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ 35 vụ, với 41 đối tượng mua bán, tàng trữ, vận chuyển pháo trái phép, thu giữ hơn 355kg pháo và vận động nhân dân giao nộp 13 kg pháo các loại. Theo đó, Cơ quan công an đã khởi tố 8 vụ với 11 bị can; xử lý hành chính 9 vụ với 10 đối tượng; nhiều vụ việc đang được khẩn trương điều tra, xử lý thích đáng.

Tết cổ truyền sum họp là nét văn hóa đặc sắc của dân tộc cần lưu giữ. Tuy nhiên, tập tục đốt pháo dịp Tết đã không còn phù hợp với nếp sống văn minh trong xã hội hiện đại. Mặt khác, việc đốt pháo cũng gây ra lãng phí, tốn kém và để lại hậu quả xấu, thậm chí gây thiệt hại tính mạng, tài sản của nhân dân. Thiết nghĩ, dù không còn tiếng pháo, không phải ngày nay đã có những bông pháo hoa rực rỡ trên bầu trời, thắp sáng hi vọng cho năm với những vận hội mới đó sao? Xã hội thay đổi, không khỏi kéo theo những tập tục xưa cũ cũng phải đổi thay cho phù hợp. Vậy mong rằng mỗi chúng ta, trong những ngày này, thay vì mãi lăn tăn về những chuyện xưa cũ hãy để tiếng pháp Tết là một hoài niệm đẹp. Để ăn Tết, để cảm Tết, để thấy Tết xưa hay Tết nay, mỗi mùa một vẻ nhưng vẫn luôn đẹp và ấm áp tình người. Như thế, Tết mới vui, mới nhiều ý nghĩa.

Anh Tuệ

 

Các tin đã đưa ngày: