Nan giải vấn đề ô nhiễm không khí ở các làng nghề mộc

27/11/2020

Nghề mộc không chỉ tạo việc làm thường xuyên, nâng cao thu nhập cho lao động tại chỗ ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh mà còn góp phần gìn giữ nét đẹp văn hoá truyền thống của quê hương. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, sự phát triển làng nghề mộc xen kẽ giữa khu dân cư đã và đang gây ra những hệ luỵ không nhỏ về vấn đề ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ người dân.

Chúng tôi có mặt tại xã Yên Phương, huyện Yên Lạc trong những tháng cuối năm khi người dân làng nghề mộc truyền thống nơi đây đang tất bật chuẩn bị hàng phục vụ Tết nguyên đán 2021. Theo quan sát, các xưởng sản xuất đều nằm trong khu dân cư, diện tích nhỏ hẹp, chật chội. Các hộ làm nghề mộc đều tận dụng tối đa diện tích sân, thềm nhà và cổng để làm nơi sản xuất, kho chứa nguyên vật liệu; thậm chí không ít hộ do thiếu diện tích còn bày gỗ miếng, gỗ xẻ thô ra cổng, lề đường. Hiện toàn xã có gần 300 hộ làm nghề mộc, tập trung chủ yếu ở 2 thôn Lũng Hạ và Phương Trù. Những xưởng mộc sản xuất quanh năm theo nhu cầu của khách hàng, tuy nhiên, nhộn nhịp nhất là dịp cuối năm gần Tết, hầu hết các xưởng hoạt động hết công suất cả ngày và đêm. Khi làng nghề hối hả vào vụ cũng là lúc “cao điểm” của bụi gỗ, mùi sơn toả ra môi trường, bao phủ toàn khu dân cư.

Ông Trịnh Ngọc Thành, Chủ tịch UBND xã Yên Phương cho biết: Thực trạng khói bụi, mùi sơn từ sản xuất mộc đã diễn ra nhiều năm nay, trở thành bài toán nan giải ở địa phương. Trước những nguy cơ ô nhiễm môi trường, Sở Công thương đã trang bị hơn 10 máy quạt hút bụi thủ công, xây dựng 5 lò phun sơn nhằm hạn chế bụi gỗ và mùi sơn PU. Bên cạnh đó, xã chỉ đạo khu dân cư, các ban, ngành, đoàn thể thường xuyên nạo vét kênh mương, rãnh thoát nước hạn chế nước thải ứ đọng tại các khu vực có làng nghề mộc. Tuy nhiên, diện tích đất cho các gia đình làm nghề rất nhỏ hẹp. Cùng với đó, ý thức người dân làm nghề mộc vẫn bảo thủ, chưa muốn di dời ra khu làng nghề riêng nên tình trạng ô nhiễm môi trường “khó vẫn hoàn khó”. Hiện địa phương vẫn tiếp tục kiến nghị cấp trên kêu gọi nhà đầu tư xây dựng khu làng nghề tập trung, đồng thời, tích cực tuyên truyền để các hộ làm nghề mộc chủ động các biện pháp che chắn, hạn chế bụi, mùi sơn; thay đổi nhận thức, ủng hộ việc quy hoạch làng nghề nhằm khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường.

Tại xã An Tường, huyện Vĩnh Tường - nơi có làng nghề mộc Bích Chu, Thủ Độ truyền thống nổi tiếng, vấn đề ô nhiễm môi trường cũng diễn ra hàng chục năm qua. Đi theo các ngõ nhỏ vào làng nghề, bất kể ngày hay đêm, tiếng máy cưa, máy bào, đục gỗ phát âm thanh ì ầm; bụi gỗ phả ra từ các xưởng mộc, bay lơ lửng khắp thôn xóm. Việc phun sơn, phủ bóng các sản phẩm bàn ghế, tủ, giường, sập, gụ, cầu thang… mặc dù đã được các chủ xưởng cho vào nhà kín chuyên dụng nhưng sơn vẫn phát tán ra ngoài, hoà vào không khí, bốc mùi rất hắc, ngột ngạt, khó chịu.

Được biết, hiện xã An Tường có hơn 1.000 hộ làm nghề mộc, trong đó tập trung chủ yếu ở thôn Bích Chu, nhiều hộ không chỉ sản xuất tại địa phương mà còn mở xưởng tại nhiều địa phương khác trong và ngoài tỉnh. Theo ghi nhận của phóng viên, phần lớn các hộ làm nghề mộc đều sản xuất trong không gian chật hẹp quy mô hộ gia đình, nhiều hộ tận dụng cả sân mới chỉ có diện tích khoảng 30 – 50m2 vừa làm nơi để chế biến gỗ, sản xuất, chế tác vừa là nơi trưng bày, giới thiệu sản phẩm với khách hàng. Quá trình sản xuất, chế biến gỗ, tất yếu phải xả thải ra bụi gỗ, sơn, dầu máy, mùn cưa, vỏ bào, đầu mẩu gỗ thừa, giẻ lau dính dầu mỡ… số lượng không nhỏ. Không những thế, nhiều hộ còn sử dụng hoá chất để ngâm, tẩm gỗ; nước thải từ hoá chất chưa qua xử lý và dầu thải từ máy móc, thiết bị hằng ngày đổ trực tiếp môi trường, ngấm xuống lòng đất, tiềm ẩn ô nhiễm nguồn nước. Người dân trong làng dường như đã quá quen thuộc với việc hít thở bầu không khí chẳng mấy khi trong lành này nên người nào người nấy, nhất là trẻ em, người già đều phải đeo khẩu trang thường xuyên.

Anh Phạm Tiến Văn, thôn Bích Chu cho biết: “Trước kia, việc xử lý bụi được gia đình tôi sử dụng quạt thổi, khi làm thì đồng thời thổi bụi ra cửa, ra đường, rồi hút lên cao quá mái nhà, nhưng bụi đã bay lên cao rồi lại rơi xuống đất, vẫn gây ô nhiễm không khí. Sau này được cấp trên hỗ trợ tiền xây lò xử lý bụi với cơ chế hút bụi lò và có hệ thống phun hơi nước không để bụi phát tán nên cũng đỡ bụi hơn. Tuy nhiên chỉ hạn chế phần nào thôi chứ không xử lý triệt để được bụi gỗ.”

Năm 2016, Sở Công thương khảo sát vấn đề môi trường làng nghề mộc và hỗ trợ cho xã An Tường lắp đặt hơn 30 máy hút bụi, từ đó hỗ trợ tích cực giảm thiểu ô nhiễm không khí trong quá trình sản xuất, chế tác sản phẩm mộc. Bên cạnh đó, qua tuyên truyền, vận động của cấp uỷ, chính quyền người làm nghề mộc đã ý thức được những ảnh hưởng xấu từ nghề mộc tới môi trường, sức khoẻ nên đã chủ động các giải pháp giảm như: xây dựng phòng sơn chuyên dụng; sử dụng vách ngăn, quạt thông gió, máy thổi bụi, hút bụi… Tuy nhiên, thực tế đó chỉ là những giải pháp thủ công, tạm thời, hiệu quả không cao bởi bụi, mùi sơn vẫn khuyếch tán trong không khí và người dân vẫn phải hít thở hàng ngày.

Ông Phạm Văn Mạnh, Chủ tịch UBND xã An Tường chia sẻ: “Vấn đề ô nhiễm không khí do bụi gỗ, sơn PU hưởng sức khoẻ người dân là thực trạng nan giải đã diễn ra nhiều năm qua. Nhiều người, nhất là người già, trẻ em đã bị mặc các bệnh về đường hô hấp, bệnh về mắt và đau đầu. Thời gian tới, xã An Tường tiếp tục đề xuất cấp trên nghiên cứu, sớm xây dựng “Cụm công nghiệp làng nghề mộc An Tường” nhằm di dời, đưa các hộ sản xuất mộc ra khu vực sản xuất riêng, khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường ở khu dân cư. Trước mắt, xã tiếp tục phối hợp với Sở Công thương, Sở Tài nguyên và Môi trường trang bị thiết bị; tuyên truyền, tập huấn nâng cao nhận thức, ý thức của các hộ làm nghề mộc trong việc gắn sản xuất với bảo vệ môi trường.”

Phương Loan

 

Các tin đã đưa ngày: